نصیب مردم از توافق محتمل هسته ای؟

دست یابی به یک توافق و حل بحران هسته ای هم چون جنگ ایران و عراق  یک نقطه عطف در حیات جمهوری اسلامی و پوست اندازی آن محسوب می شود که دارای پی آمدهای داخلی و منطقه ای مهمی است.  پس لرزه های چنین توافقی حتی از جنگ ایران و عراق و پذیرش قطعنامه سازمان ملل هم بیشتربوده و در بهترین حالت یک نسل با پی آمدهای آن مواجه خواهند بود. چراکه متضمن یک عقب نشینی بزرگ و یک نظارت فوق العاده جهانی برای مدت طولانی است که دارای پیامدهای داخلی و خارجی گوناگونی است. عبور از گردنه بحران های بزرگ برای دولت ها همواره متضمن خطر از دست دادن ثبات و اتوریته بوده و سعی می کنند تا آنجا که مهم است روندهای نامطلوب را مهارکنند. در مقطع آتش بس جنگ و ایران  و پذیرش قطعنامه که از آن به عنوان خوردن جام زهر یاد می شود، رژیم برای نفع نگرانی خود از جانب جامعه ناراضی  به کشتارتابستان سیاه متوسل شد. البته اکنون با شرایط آن زمان متفاوت است و اساسا رژیم جرئت اقدام جنایاتی با آن ابعاد را ندارد. با این همه نباید انتظارداشت رژیمی که با صرف هزینه های نجومی اکنون ناچاراست عملا بخش اعظم  آنها را مهر و موم کند و در شرایطی که نظام و جامعه گرفتارانواع بحران های حاداقتصادی و سیاسی و فرهنگی است برای مردم فرش قرمز پهن کند. برعکس حکومت های مستبد در سرچنین بزنگاه هائی که مجبور می شوند در مقابل قدرت های جهانی سرتعظیم کنند، همزمان ناگزیرند با مردم خود روی ترش کرده و به اصطلاح اجازه ندهند که سربطری پرسش های انتقادی و اعتراضات به کفایتی و هزینه های سرسام آورد و فقر و بیکاری باز شود. با این وجود خارج از اراده رژیم چنین موقعیت هائی آبستن هم فرصت ها و هم تهدیدهای خاص خود است که تنها با شناسائی و هوشیاری می توان از فرصت های بهره گرفت و تهدیدها را مهارکرد. مهمترین رئوس فرصت ها را می توان در سست و لق شدن دوگانه ایدئولوژیک دشمن و نظام و ریزش هرچه بیشتراتوریته نظام، تشدیدتضادهای درونی رژیم، فشارانتظارات و مطالبات برآورده نشد و تقویت جنبش مطالباتی مردم، و بالاخره زمینه افزایش فشارهای بین المللی حول نقض حقوق بشر و فقدان دموکراسی با توجه به گسترش پیوندها و مراودات بین المللی رژیم.  هم چنین باید اضافه کرد که با توجه به تناقضات و تضادها و منافع متفاوت بخشی های مختلف جامعه بهره گیری از از فرصت ها متفاوت بوده و چه فرصت برای یک جریان به معنی ضدفرصت برای جریان مخالف آن باشد. مثلا بهره گیری جناح حاکم از این فرصت ها( مثل آزادشدن منابع ارزی رژیم در خارج و نظایرآن) برای تثبیت موقعیت خود درهمان زمان به معنی تشدیدفشار برمردم و تشکل های مدنی باشد. نکات زیر در ارتباط با همین موضوع است.

در سطح داخلی: به دلیل وجود منازعات جناحی و شکاف های درونی، دارای نتایچ متفاوت و چه بسا متناقض خواهند بود. سیاست گشایش بحران هسته ای تا آنحا که به عزم خامنه ای و جناح اصول گرایان مربوط می شود، با سیاست انقباض داخلی و تشدیدسرکوب در همه حوزه های اجتماعی و فرهنگی و سیاسی و اقتصادی همراه است. تشدیداعدام ها و سانسور و ممانعت از هرگونه تجمع خارج از حیطه نفوذرژیم، فشاربه کارگران و فعالان و کنشگران سیاسی و اجتماعی، فراخوان خامنه ای به قوه قضائیه، یعنی نهادی که آشکارا اعلام داشته است مجوزهای دولت برای برگذاری کنسرت ها و مجامع عمومی را به رسمیت نمی شناسد و به مثابه چماق قانون در برابرمخالفان و «فتنه گران» عمل می گند، محکوم کردن فرزندرفسنجانی به ده سال زندان و مواردبی شماردیگر همه و همه نشان دهنده آن است که رژیم در عبور از گردنه بحران هسته ای و فشارهای خارجی، نگران خارج شدن اوضاع از کنترل خود بوده و بر آن است که با تشدیدفضای اختناق و سرکوب اوضاع را تحت کنترل خود نگهدارد. علی القاعده دست یابی به یک توافق یاید بتواند در شرایط عادی موقعیت روحانی و رفسنجانی و اصلاح طلبان را تقویت کند، اما در ایران با قواعدجوامع متعارف نمی توان اوضاع را تشریح کرد. جناح رقیب که دست بالا در قدرت  را دارد و آن را حق انحصاری و مادالعمرخودمی داند، حاضراست جان بدهد اما سکان قدرت را از دست ندهد. از این رو با تمام قوا مصمم است که نتایج این پیروزی به سبدروحانی و اصلاح طلبان ریخته نشود و برهمین اساس چه بسا با افول نسبی نقش محللی دولت روحانی در پی حل بحران هسته ای و احساس بی نیازی به آن و با بهره گیری از منافع و منابع ارز  آزادشده و نیز سایر گشایش های محتمل، به فشارخود برای تضعیف جناح رقیب و قبضه کنترل مجلس شورای اسلامی و خبرگان در انتخابات پیش رو و تشدیدفضای اختناق برای ممانعت از جان گرفتن جنبش های اعتراضی بیافزاید. همانطور که اشاره شد پی آمدها نیز متناقض هستند و صرفا این رژیم نیست که می تواند از آن بهره بگیرد. در سوی مقابل هم علاوه بر تشدیدشکاف ها و کشمکش های درونی حاکمیت، زمنیه های تازه ای برای بازیگرانی چون افکارعمومی و جنبش های اعتراضی، و فشارهای جهانی معطوف به حوزه های حقوق بشر و سرکوب بوجودمی آیند که می توانند بر بسترروندوخامت آمیز یک بحران همه جانبه و مرکبی که رژیم گرفتارآن است و در شرایط انباشت انتظارات و مطالبات، نقش آفرینی کنند و  تهاجم اصول گرایان و جناح حاکم را که ذاتا شکننده و دارای ماهیت تدافعی است مهارکنند. این روندها مطلق نیستند بلکه بسته به چگونگی واکنش ها و توازن قوای داخلی و جهانی و بهره گیری از فرصت هائی که معمولا در عبور از این گونه نقاط عطف و بحرانی فراهم می شوند، می تواند متفاوت باشد. نباید فراموش کرد که معضل بحران هسته ای حتی اگر حل هم بشود با توجه به ماهیت آن چه که صورت می گیرد، چیزی جز بیان بن بست جمهوری اسلامی و رسوائی بزرگی برای حاکمان نخواهد بود و بنابراین سوای ظاهرتعرضی و فراربه جلوی رژیم و تلاش آن برای انسدادبیشترفضای تنفسی، اما در بن مایه خود دارای ماهیت تدافعی است. از یکسو حذف فشارهای تحریمی و کاهش خطرحمله نظامی و سست شدن دوگانه دشمن و نظام موجب کندشدن حربه های کنترل رژیم خواهند شد و از جانب دیگر سوگیری دولت در سیاست های نئولیبرالی و روانه کردن دست آوردها به کیسه حاکمان و سرمایه داران، و به نوعی خداحافظی با دولت های رانتیرنفتی، و ریزش شتابان توهم تغییراوضاع، موجب دو قطبی شدن جامعه و کمانه کردن خواست ها و انتظارات انباشته شده بسوی حاکمان و عروج جنبش های اجتماعی و مطالباتی می شود. البته نباید این روندها را شسته ورفته در نظرگرفت. چرا که رژیم هم به سادگی از دوگانه دشمن و نظام صرفنظر نکرده و سعی خواهد کرد در شرایط جدید هم چنان بر طبل آن بکوبد و حتی خطرفرورفتن بیش از پیش در جنگ های منطقه ای نیزوجود دارد که مقابله و اجتناب از آن نیازمندهوشیاری همه کنشگران و مردم است. بطورکلی فرصت ها و تهدیدها پا به پای هم بوجود می آیند و این کنشگران و جنبش ها هستند که می توانند به این فرصت ها واقعیت مادی به بخشند و با تهدیدها مقابله کنند و گرنه اگر تصور بر تغییررفتاررژیم بطورخود به خودی باشد، گشایشی به سودمردم و جنبش ها و دموکراسی و برابری در کار نخواهد بود و این فرصت ها خواهند بود که به باد می روند.

.

Posted on ژوئیه 5, 2015, in Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink. بیان دیدگاه.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: